Zulks leidde tot reactie bij minder gegoede standen

Socialisme in Nederland kent een lange geschiedenis. Zoals ik al eerder schreef kent Nederland een geschiedenis van strijd; onze zekerheden, onze rechten en onze plichten zijn het resultaat van strijd. Stemrecht: daar voerden arbeiders jarenlang actie voor. Sociale wetgeving: idem. En waar mensen strijden, vind je socialisten.

Dit jaar is het honderddertig jaar geleden dat de eerste socialistische partij van Nederland werd opgericht. De Sociaaldemocratische Bond van Ferdinand Domela Nieuwenhuis vond in 1882 haar begin, om achttien jaar later weer te verdwijnen. Domela Nieuwenhuis was toen overigens al vervreemd van de sociaaldemocratie (toen nog een verzamelnaam waaronder zowel parlementair ingestelde socialisten als revolutionairen zich verenigden); nadat hij in 1888 de eerste socialist in de Tweede Kamer was kwam hij al snel tot de conclusie dat je socialisme niet via het parlement bereikt; daar is buitenparlementaire strijd voor nodig. Domela Nieuwenhuis werd anarchist.

In de Nationale Vergaderzaal was het woord ‘socialisme’ voor 1888 al vaker gevallen. Het ‘sociale probleem’ kwam langzaamaan op de agenda. Dat was logisch, want de arbeidersklasse begon zich te verenigen in vakbonden en partijen en liet zich via massa-demonstraties horen. In andere landen viel de burgerlijke politiek, dat mocht in Nederland niet gebeuren en dus moest er ‘wat’ gebeuren. Dat ‘wat’ was sociale wetgeving. Door het invoeren van sociale wetten, sociale zekerheden en dus ook de eisen van arbeiders, hoewel afgezwakt, werd getracht de angel uit de massa-demonstraties te halen, een revolutie in Nederland onmogelijk te maken.

Wat dat betreft was 1848 een bijzonder jaar in de Europese geschiedenis, een jaar van revoluties, hoewel niet socialistisch maar liberaal. Het verhaal in Nederland is bekend; Koning Willem II werd het te heet onder de voeten en werd in één nacht van conservatief liberaal en Thorbecke schreef de welbekende grondwet van 1848, nog steeds het fundament van onze rechtstaat. Een jaar daarna echter, op 4 mei 1849, werd in de Kamer een interessante uitspraak gedaan:

“De zich al meer en meer in Europa verspreidende denkbeelden van communisme en socialisme zijn mijns inziens mede het gevolg dáárvan, dat de regering bij voortduring vasthouden een stelsel van uitgaven, om de gegoeden te bevoordelen. Zulks leidde tot reactie van minder gegoede standen, en gaf de geboorte aan opgemelde denkbeelden”

De uitspraak wordt gedaan door het Kamerlid Reinders tijdens een debat over het wetsontwerp ‘regelende de schadevergoeding en wachtgelden aan buiten betrekking geraakte ambtenaren’. Dat zijn uitspraak meer dan honderdzestig jaar oud is, maakt haar niet minder actueel. Overal in Europa zien we het: mensen voeren strijd voor een socialer, menswaardiger bestaan. De tientallen miljarden die naar Griekenland gaan, maken een rondje om de Akropolis en gaan dan linea recta naar Franse en Duitse banken. In 2009 ging maar liefst 93% van alle welvaartsgroei in de Verenigde Staten in het hersteljaar 2009 naar de rijkste 1%. Armoede, werkloosheid en andere sociale problemen nemen toe, terwijl een kleine groep superrijken zichzelf blijft verrijken met enorme bonussen en buitenproportionele salarissen.

Kamerlid Reinders zei het al: zulks leidde tot reactie bij minder gegoede standen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s